انسولین رگولار یک انسولین انسانی کوتاه‌اثر و شفاف است: حدود ۳۰ دقیقه بعد از تزریق زیرجلدی اثر می‌کند، ۲ تا ۴ ساعت بعد به اوج می‌رسد و ۶ تا ۸ ساعت می‌ماند. برای همین باید ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیش از غذا تزریق شود، نه همزمان با غذا. معمولاً کنار یک انسولین پایه مثل ان‌پی‌اچ به کار می‌رود و می‌شود آن دو را در یک سرنگ کشید: اول رگولار، بعد ان‌پی‌اچ.
انسولین رگولار چیست؟
انسولین هورمونی است که لوزالمعده (پانکراس) می‌سازد و به قند خون کمک می‌کند وارد سلول‌ها شود. در دیابت نوع ۱ بدن تقریباً انسولین نمی‌سازد و در دیابت نوع ۲ انسولین کم است یا خوب اثر نمی‌کند.
انسولین رگولار همان انسولین انسانی است که امروز با روش مهندسی ژنتیک ساخته می‌شود (انسولین‌های قدیمی از لوزالمعده‌ی گاو و خوک گرفته می‌شدند و امروز در ایران رایج نیستند). در درمان دیابت نوع ۱ و ۲ و دیابت بارداری به کار می‌رود. در بیمارستان، داخل رگ هم داده می‌شود؛ مثلاً برای کتواسیدوز دیابتی یا پتاسیم خیلی بالای خون.
زمان و روش تزریق
- ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پیش از غذا. اگر همزمان با غذا تزریق شود، قند بعد از غذا بالا می‌رود و چند ساعت بعد ممکن است افت کند.
- زیر پوست شکم، ران، پشت بازو یا باسن. از شکم سریع‌تر و یکنواخت‌تر جذب می‌شود.
- جای تزریق را هر بار جابه‌جا کنید.
- رگولار شفاف است. اگر کدر شده یا ذره دارد، مصرف نکنید.
- تزریق داخل عضله یا رگ فقط در بیمارستان و به دستور پزشک است.
کشیدن رگولار و ان‌پی‌اچ در یک سرنگ
اول به هر دو ویال به اندازه‌ی دوزشان هوا بزنید. اول رگولار شفاف را بکشید، بعد ان‌پی‌اچ کدر را. این‌طور ان‌پی‌اچ وارد ویال رگولار نمی‌شود. مخلوط را بلافاصله تزریق کنید. جزئیات ان‌پی‌اچ را در انسولین ان پی اچ ببینید.
هر واحد انسولین رگولار چقدر قند را پایین می‌آورد؟
این عدد برای هر کس فرق دارد و به آن «فاکتور اصلاح» می‌گویند. پزشکان برای شروع، گاهی از یک قاعده‌ی تقریبی استفاده می‌کنند: برای رگولار، عدد ۱۵۰۰ را بر مجموع واحدهای انسولین روزانه تقسیم می‌کنند. مثلاً کسی که روزی ۵۰ واحد انسولین می‌زند، هر واحد رگولار قندش را حدود ۳۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر پایین می‌آورد. این فقط نقطه‌ی شروع است و بیماری، ورزش و زمان روز آن را عوض می‌کند. دوز اصلاحی را بدون برنامه‌ی پزشک زیاد نکنید؛ چند واحد اضافه می‌تواند افت قند شدید بیاورد.
عوارض انسولین رگولار
- افت قند خون: شایع‌ترین عارضه، به‌خصوص ۲ تا ۴ ساعت بعد از تزریق یا وقتی غذا دیر شود. نشانه‌ها و درمان با قانون ۱۵-۱۵ را در انسولین نوورپید نوشته‌ایم.
- کاهش پتاسیم خون (هیپوکالمی): انسولین پتاسیم را وارد سلول‌ها می‌کند. بیشتر با دوزهای بالا و تزریق داخل رگ پیش می‌آید و می‌تواند ضعف عضلانی و بی‌نظمی ضربان قلب بدهد.
- تغییر بافت چربی زیر پوست در اثر تزریق مکرر در یک نقطه.
- قرمزی و خارش محل تزریق، افزایش وزن و ورم خفیف پاها در شروع درمان.
- حساسیت شدید که نادر است.
اگر بیمار گیج، بی‌هوش یا دچار تشنج شد، چیزی در دهانش نریزید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.
نکته‌های احتیاط
- دوز را خودتان عوض یا قطع نکنید. قطع انسولین در دیابت نوع ۱ می‌تواند در چند ساعت به کتواسیدوز برسد.
- در بیماری، تب، جراحی و استرس شدید نیاز به انسولین معمولاً بیشتر می‌شود؛ قند را بیشتر بسنجید و با پزشک تماس بگیرید.
- در بیماری کلیه و کبد، انسولین دیرتر از بدن پاک می‌شود و خطر افت قند بیشتر است.
- الکل خطر افت شدید قند را بالا می‌برد.
رگولار در بارداری و شیردهی
انسولین انسانی، از جمله رگولار، از جفت عبور نمی‌کند و سال‌هاست در بارداری مصرف می‌شود. در شیردهی هم مشکلی ندارد. نیاز به انسولین در طول بارداری و بعد از زایمان تغییر می‌کند.
نگهداری
ویال باز نشده در یخچال (۲ تا ۸ درجه). ویال در حال مصرف در دمای اتاق تا حدود ۴ هفته (طبق برگه‌ی دارو) و دور از گرما و آفتاب. انسولین یخ‌زده را مصرف نکنید. برای سفر، کیف نگهدارنده‌ی انسولین را ببینید.
پرسش‌های پرتکرار
فرق انسولین رگولار با نوورپید چیست؟
هر دو برای غذا هستند، ولی نوورپید سریع‌تر می‌آید (۱۰ تا ۲۰ دقیقه) و زودتر می‌رود؛ رگولار نیم ساعت طول می‌کشد تا اثر کند و چند ساعت بیشتر می‌ماند.
اگر رگولار زدم و نتوانستم غذا بخورم چه کنم؟
چند حبه قند یا آب‌میوه بخورید، قند را هر ساعت بسنجید و اگر افت کرد طبق قانون ۱۵-۱۵ عمل کنید. برای دفعه‌ی بعد از پزشک برنامه‌ی روزهای بیماری بگیرید.
رگولار را می‌شود بعد از غذا زد؟
بهتر است نه، چون دیر اثر می‌کند. اگر وعده‌هایتان نامنظم است، با پزشک درباره‌ی انسولین سریع‌اثر صحبت کنید.
منابع
- ADA Standards of Care in Diabetes 2025, Section 9 diabetesjournals.org
- MedlinePlus: Insulin Human Injection (انسولین‌های انسانی از جمله رگولار) medlineplus.gov
- StatPearls: Insulin (به‌روزرسانی ۲۰۲۳) ncbi.nlm.nih.gov
