سوربکت (Sorbact) خانواده‌ای از پانسمان‌هاست که سطح آن‌ها با ماده‌ای آبگریز به نام DACC پوشیده شده است. بیشتر باکتری‌ها و قارچ‌های زخم هم سطحی آبگریز دارند؛ در محیط مرطوب زخم به این لایه می‌چسبند و با برداشتن پانسمان از زخم بیرون می‌روند. یعنی سوربکت میکروب را نمی‌کشد و ماده‌ی ضدمیکروب آزاد نمی‌کند؛ برای همین مقاومت میکروبی ایجاد نمی‌کند و می‌شود آن را طولانی‌تر از پانسمان‌های نقره به کار برد. برای زخم‌های آلوده یا در معرض عفونت به کار می‌رود و نوع فوم آن برای زخم‌های با ترشح متوسط است. جای درمان عفونت عمیق را نمی‌گیرد.
سوربکت چطور کار می‌کند؟
پانسمان‌های ضدمیکروب معمولی (نقره، ید، PHMB) ماده‌ای آزاد می‌کنند که میکروب را می‌کشد. سوربکت راه دیگری دارد: لایه‌ی سبزرنگ تماس با زخم با DACC (دی‌آلکیل کاربامویل کلرید) پوشیده شده است. چسبیدن میکروب‌ها به این لایه یک جاذبه‌ی فیزیکی است، شبیه جمع شدن قطره‌های روغن در آب، نه واکنش شیمیایی. چون میکروب نمی‌میرد و از هم نمی‌پاشد، مواد سمی آن هم در زخم آزاد نمی‌شود.
انواع سوربکت
خانواده‌ی سوربکت شکل‌های مختلفی دارد، از جمله گاز و نوار برای پر کردن حفره، پانسمان جاذب، پانسمان چسب‌دار و فوم. فوم سوربکت یک لایه‌ی تماس DACC دارد با فوم جاذب پلی‌اورتان پشت آن، که ترشح متوسط تا زیاد را جذب می‌کند.
برای چه زخم‌هایی؟
- زخم‌های آلوده یا با نشانه‌های عفونت سطحی (به‌عنوان بخشی از درمان)
- زخم‌های مزمن مثل زخم پای دیابتی، زخم بستر و زخم وریدی که بار میکروبی بالا دارند
- زخم‌های جراحی در معرض عفونت
- زخم‌های حفره‌دار (با نوع نواری)
روش استفاده
- زخم را با سرم شست‌وشو بشویید و خشک کنید.
- لایه‌ی سبز (DACC) را مستقیم روی زخم بگذارید؛ این لایه باید با بستر زخم تماس کامل داشته باشد.
- اندازه‌ی پانسمان حدود ۲ سانتی‌متر از لبه‌ی زخم بزرگ‌تر باشد.
- پماد و کرم زیر سوربکت نزنید؛ چربی سطح آبگریز را می‌پوشاند و چسبیدن میکروب را کم می‌کند.
- اگر نوع فوم چسب ندارد، با پانسمان رویی یا باند ثابت کنید.
- تعویض بسته به ترشح، معمولاً هر ۲ تا ۷ روز یا وقتی ترشح به لبه رسید.
شواهد درباره‌ی سوربکت
آزمایش‌های آزمایشگاهی چسبیدن طیف وسیعی از میکروب‌ها، از جمله استافیلوکوک مقاوم و سودوموناس، به سطح DACC را نشان داده‌اند. چند مطالعه‌ی بالینی کاهش عفونت زخم جراحی و بهبود زخم‌های مزمن را گزارش کرده‌اند، ولی کیفیت و حجم شواهد هنوز در حدی نیست که برتری روشن آن را بر همه‌ی پانسمان‌های دیگر ثابت کند. ادعاهایی مثل «حذف ۹۹ درصد میکروب‌ها» از آزمایش‌های آزمایشگاهی آمده، نه از زخم بیماران.
محدودیت‌ها
- عفونت عمیق، قرمزی پخش‌شونده و تب را درمان نمی‌کند؛ آنتی‌بیوتیک و گاهی جراحی لازم است. ببینید درمان زخم عفونی.
- روی زخم با بافت مرده‌ی زیاد، اول بافت مرده باید برداشته شود.
- جای برداشتن فشار در زخم دیابتی و بستر، و جای جوراب فشاری در زخم وریدی را نمی‌گیرد.
- در زخم‌های بسیار پرترشح ممکن است زودتر اشباع شود.
انواع دیگر پانسمان و جایگاه هر کدام را در پانسمان نوین زخم نوشته‌ایم. این پانسمان در داروخانه‌ها و فروشگاه‌های تجهیزات پزشکی، از جمله فروشگاه مستر پانسمان، عرضه می‌شود؛ برای انتخاب نوع و اندازه، زخم را به درمانگر نشان دهید.
پرسش‌های پرتکرار
سوربکت با پانسمان نقره چه فرقی دارد؟
نقره ماده‌ای آزاد می‌کند که میکروب را می‌کشد؛ سوربکت میکروب را به خود می‌چسباند و با تعویض بیرون می‌برد و ماده‌ای آزاد نمی‌کند.
سوربکت را چند روز می‌شود روی زخم گذاشت؟
بسته به ترشح، معمولاً ۲ تا ۷ روز، طبق نظر درمانگر.
زیر سوربکت پماد بزنم؟
نه؛ پماد و کرم سطح آبگریز آن را می‌پوشاند و کارش را کم می‌کند.
منابع
- WUWHS Consensus Document: Wound infection in clinical practice (۲۰۲۲) woundinfection-institute.com
- Totty و همکاران (۲۰۱۷): Dialkylcarbamoyl chloride (DACC)-coated dressings in the management and prevention of wound infection, Journal of Wound Care doi.org
